czwartek, 20 czerwca 2019 r.

Problematyka bezrobocia - stanowisko Grupy Inicjatywnej Rady Ruchów i Stowarzyszeń Katolickich Archidiecezji Gnieźnieńskiej

Wprowadzenie

Kwestie: pracy człowieka, bezrobocia, ubóstwa i różnych aspektów tych zagadnień omawiane są w różnych dokumentach Kościoła Powszechnego: od encykliki Leona XIX Rerum novarum, poprzez Konstytucję duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym "Gaudium et spes" Soboru Watykańskiego II i Katechizm Kościoła Katolickiego, po nauczanie Jana Pawła II, zwłaszcza encykliki Sollicitudo rei socialis, Laborens exercens i Centesimus annus oraz przemówienia i homilie do Polaków.

Także Kościół Katolicki w Polsce wszechstronnie podejmuje tę problematykę, o czym świadczą m.in. dokumenty II Synodu Plenarnego - Kościół wobec życia społecznego oraz materiały IX Kongresu Tematycznego "Solidarni w służbie ubogich" w publikacji "Znak nadziei dla świata i Kościoła (w: Dokumentacja z II Kongresu Ruchów i Stowarzyszeń Katolickich) ", zwłaszcza referaty: "Co ruchy i stowarzyszenia mogą zrobić na rzecz ograniczenia bezrobocia? ", "Przeciwdziałanie bezrobociu - praktyczne rady" i "Czego oczekuje pracodawca od osób, które chce być zatrudnione? Jakie są związane z tym problemy? ".

Istotnym wsparciem dla pogłębienia tematu mogą być pozycje: Cz.St. Bartnik, " Teologia pracy ludzkiej ", Warszawa 1977; J. Majka, "Katolicka nauka społeczna ", Brym 1986 i Cz. Strzeszewski , "Katolicka nauka społeczna ", Lublin 1994.

Bardzo cennym dokumentem, zawierającym wszelkie teoretyczne i praktyczne aspekty podejmowania problemu bezrobocia jest list pasterski abp. Damiana Zimonia "Kościół Katolicki na Śląsku wobec bezrobocia ", opublikowany na stronie internetowej Episkopatu Polski (w dziale "Dokumenty Episkopatu Polski") a w nim szczególnie takie rozdziały, jak: "Bezrobocie jako problem społeczny ", "Bezrobocie jako problem moralny ", " Co powinniśmy czynić? A. Wskazania dla odpowiedzialnych za kształt życia publicznego, B. Wskazania dla dotkniętych bezrobociem i ich rodzin, C. Wskazania dla wspólnot i duszpasterzy. "

Pamiętajmy, iż III Powojenny Synod Archidiecezji Gnieźnieńskiej również zabiera głos w interesujących nas sprawach, zwłaszcza we Wprowadzeniu teologiczno pastoralnym do Synodu (nr 17c i d, 20 b, 21 c, 22 c i d) oraz w schematach: Posługa charytatywna (statuty 201-235) oraz Wierni świeccy w Kościele (zwłaszcza statuty 372, 374, 375).

Oficjalne stanowisko Kościoła Katolickiego w Polsce w kwestii bezrobocia zawiera list społeczny Episkopatu Polski W trosce o nową kulturę życia i pracy, który m.in. stanowił kanwę dyskusji panelowej, jaka odbyła się w warszawskiej siedzibie Centrum Kultury Civitas Christiana (sprawozdanie opublikowano w "Niedzieli" nr 20/2002 z dnia 19.05. br.).

W Polsce spotykamy się już przejawami praktycznej pomocy bezrobotnym. M.in. działają w tym zakresie "Rodziny bł. ks. Adolfa Kolpinga" W naszej archidiecezji - np. w Gnieźnie przy par. pw. Chrystusa Wieczystego Kapłana Biuro Charytatywne powołano punkt pośrednictwa pracy, w par. pw. Bł. Gaudentego otworzono punkt konsultacyjny dla bezrobotnych.

Tak więc zarówno kapłani, jak i wierni świeccy - uczestnicy ruchów i stowarzyszeń katolickich, którzy pragną podjąć działania na rzecz rozwiązywania problemu bezrobocia, mogą owocnie czerpać zarówno z dokumentów, opracowań naukowych, jak i przykładów praktycznych.

Bezrobocie jest głównym problemem społecznym na terenie naszej archidiecezji. Na przykład w powiecie nakielskim już w styczniu br. stopa bezrobocia wynosiła 32 % (w mieście i gminie Kcynia 1.710 osób było bez pracy, w mieście i gminie Szubin - 2.600, czyli co siódmy mieszkaniec Szubina i okolicy - wliczając w to niemowlęta i starców - ma status bezrobotnego). Podobnie jest w innych powiatach, miastach i gminach (np. w mieście i powiecie Inowrocław). Bezrobocie dotyka zarówno tych, którzy dotychczas mieli zatrudnienie (niejednokrotnie przez długie lata), jak i młodych - absolwentów szkół wszystkich szczebli. Niepokojącym, narastającym zjawiskiem jest bezrobocie wśród absolwentów szkół wyższych. Sytuacja jest tym bardziej dramatyczna., że tylko 1/3 bezrobotnych ma prawo do zasiłku. Przewiduje się dalsze grupowe zwolnienia z pracy, w związku z upadłościami kolejnych przedsiębiorstw. Nowym jakościowo zjawiskiem jest zwalnianie pracowników i proponowanie im tworzenie jednoosobowych firm, które powinny oczekiwać na propozycję zlecenia zadań, które dotychczas były wykonywane w ramach pracy w danym przedsiębiorstwie. W ten sposób przedsiębiorstwo przerzuca koszty pracy bezpośrednio na swoich dotychczasowych pracowników.

We wrześniu br. pracy będą szukać absolwenci kolejnego rocznika szkół różnych szczebli. Spowoduje to wzrost bezrobocia o kilka punktów procentowych. W chwili obecnej 74 % Polaków uważa, że bezrobocie jest najbardziej palącą kwestia społeczna w naszym kraju.

Wnioski, postulaty i opinie

1. Wszelkie propozycje władz państwowych zmierzające do znalezienia miejsc pracy dla bezrobotnych powinny być bardzo dokładnie rozważone w różnych aspektach przed ich ogłoszeniem, aby nie antagonizować różnych grup społecznych (np. szokujące warianty zakazu pracy dla emerytów i rencistów, plany zatrudnienia bezrobotnych przy sprzątaniu lasów wywołujące ostry sprzeciw zakładów usług leśnych itd).

2. Władze państwowe i samorządowe winny organizować szkolenia nie tylko dla osób poszukujących pracy ale także dla przedsiębiorców, właścicieli większych i mniejszych firm na temat ekonomicznych i psychologiczno-społecznych problemów bezrobocia.

3. Na szczeblu parafii i dekanatów niezbędna jest współpraca z Powiatowymi Urzędami Pracy oraz podstawowymi jednostkami samorządu terytorialnego (gmina, miasto i gmina, miasto). Każda podstawowa jednostka samorządowa powinna mieć uchwalony przez radę własny konkretny program rozwiązywania problemu bezrobocia na swoim terenie. Od tego są uzależnione dotacje z jednostek wyższych. Księża dziekani i proboszczowie, ewentualni konsultanci dekanalni ds. bezrobocia, a także rekomendowani przez dziekanów i proboszczów przedstawiciele ruchów i organizacji katolickich (z nieoficjalnymi osobami nikt nie chce rozmawiać) winni zapoznać się z tymi programami.

4. Osoby zajmujące się problematyką bezrobocia powinny nie tylko mieć szczery zapał do pracy, ale także być kompetentne. Dlatego dla księży proboszczów, innych zainteresowanych kapłanów i wybranych przedstawicieli ruchów trzeba zorganizować szkolenia z udziałem fachowców: ekonomistów, prawników, psychologów, socjologów i praktyków-biznesmenów.

5. Niezbędne jest uzyskanie wiedzy na temat środowiska bezrobotnych w najbliższym otoczeniu (na terenie parafii), poznanie przyczyn bezrobocia, sytuacji materialnej bezrobotnych i ich rodzin - zbieranie informacji przy okazji kolędy (uzupełnienie kartotek parafialnych o odpowiednie rubryki), codziennych kontaktów duszpasterskich, akcji charytatywnych, poprzez tworzenie punktów konsultacyjnych lub klubów.

6. Konkretna pomoc w znajdowaniu pracy może być realizowana poprzez wspólne z agendami państwowymi i samorządowymi organizowanie klubów i punktów konsultacyjnych. Można też współpracować z organizacjami pozarządowymi organizującymi lub wspierającymi bezrobotnych. Otwarcie na współpracę nie powinno jednak oznaczać zaniechanie troski o roztropność, ponieważ niektóre organizacje pod pozorem pracy organicznej mogą realizować swoje cele ideologiczne sprzeczne z katolicką nauka społeczną.

7. Konkretna praca powinna polegać m.in. na udzielaniu przez proboszcza rekomendacji poszukującym pracy, pomocy na zasadzie rodzina - rodzinie, Ruch katolicki - rodzinie, przedsiębiorca - rodzinie. 8. Problematyka wychowania do pracy, do poszanowania pracy winna być elementem katechezy szkolnej i duszpasterstwa nauczycieli. Obowiązek troszczenia się o sprawy materialne (w tym także o pomoc w poszukiwaniu pracy) bliźnich powinien ożywiać wszystkich wiernych świeckich, dlatego sprawa ta musi zajmować ważne miejsce w katechizacji powszechnej (homilie, pogadanki na nabożeństwach).

9. Kapłani, którzy żyją w poczuciu osobistego braku zagrożenia bezrobociem mogą mieć trudności z głębszym zrozumieniem problemów wiernych świeckich - bezrobotnych i zagrożonych bezrobociem. Tym bardziej więc księża powinni unikać okazywania znamion życia w luksusie a część swych dochodów osobistych przeznaczać na wspieranie ubogich (m.in. na inicjatywy związane z rozwiązywaniem kwestii bezrobocia). Wskazane jest, aby stosowali się do wskazań Ojca Świętego Jana Pawła II: "Chrystus był ubogi. Nie można autentycznie głosić Ewangelii ubogim, nie zachowując właściwego dla swego powołania ubóstwa. Musicie być solidarni z narodem. Stylem bycia bliscy przeciętnej, owszem raczej uboższej rodziny ". (Szczecin, 11.06.1987 r.). Żyjącemu skromnie i świadczącemu jałmużnę księdzu łatwiej jest nawiązać szczery kontakt z przeżywającymi ogromne trudności materialne wiernymi świeckimi.

10. Rada Ruchów powinna zapoznać się z wynikami ankiety przeprowadzonej przez Kurię wśród księży dziekanów na temat bezrobocia - może to stanowić inspirację od dalszych działań. 11. Grupa robocza proponuje rozesłanie ankiety do ruchów i stowarzyszeń naszej archidiecezji, np. według następujących zagadnień:
a/ rozpoznanie sytuacji
b/ poszerzenie wiedzy i kompetencji osób zainteresowanych (podać tematykę za zwłaszcza dane osób zainteresowanych) c/ przykłady inicjatyw już istniejących i propozycje nowych.

12. Zachęcamy do szukania opinii i relacji środowisk katolickich - w mediach katolickich i w Internecie.

Polecamy