niedziela, 31 maja 2020 r.

Na skraju diecezji

Parafia pw. św. Mikołaja w Ujściu to wysunięta najdalej na północny-zachód wspólnota parafialna archidiecezji gnieźnieńskiej. W swojej zasadniczej części parafia położona jest na terenie Gminy i Miasta Ujście. Tylko jedna miejscowość, a mianowicie Nietuszkowo leży na obszarze Gminy Chodzież. Parafię tworzy miasto Ujście oraz wsie: Byszki, Chrustowo, Jabłonówko, Nowa Wieś Ujska, Mirosław i wspomniane już Nietuszkowo. Na terenie parafii mieszka około 6 tys. osób, z czego 4 tys. to mieszkańcy Ujścia.

Historia Ujścia związana jest nierozerwalnie z historią państwa polskiego. Pierwszy polski król, Bolesław Chrobry, zbudował w rozlewiskach Noteci, na miejscu istniejącej już osady warowny gród, który był jedną z kilku obronnych twierdz na granicy Wielkopolski
z Pomorzem.
Jeden z następnych władców państwa, Bolesław Krzywousty podejmował z Ujścia dosyć szczęśliwe wyprawy w celu nawrócenia Pomorzan na chrześcijaństwo. Takie też było zadanie skierowanego przez Krzywoustego na Pomorze niemieckiego biskupa Ottona z Bambergu. Jego wyprawa wiodła z Poznania na Pomorze i z powrotem do Gniezna przez Ujście ( w 1124 r.).Po wiekach podobizna św.Ottona z Bambergu, została umieszczona na lewym witrażu w prezbiterium ujskiego kościoła.
Z czasów Bolesława Krzywoustego pochodzi prawdopodobnie pierwsza pisana wzmianka o istnieniu w Ujściu kościoła parafialnego. Drewniany kościół stał na podgrodziu, a jego patronem był św. Mikołaj. Kościół ten służył mieszkańcom do początków XVI w.
Po śmierci Bolesława Krzywoustego (w 1138 r.) zaczął się okres dzielnicowego rozbicia Polski. Był to czas nieustannych walk o ziemie i władzę między książętami dziedzicznymi. W 1223 r. Ujście zostało zdobyte przez księcia Władysława Odonica i aż do jego śmierci w 1289 r. było stolicą księstwa, w granicach którego znajdowało się (krótko) również Gniezno.
Poza niedługim okresem w XIV w., Ujście wraz z okolicznymi wsiami i folwarkami było własnością królewską aż do rozbioru Polski w 1772 roku. Aktem wskazującym na rangę i znaczenie Ujścia w tamtych czasach było nadanie mu z datą 24 czerwca 1413 r. praw miejskich przez króla Władysława Jagiełłę.
W roku 1510 w Ujściu wzniesiono nowy, drewniany kościół, który przetrwał do wielkiego pożaru miasta w 1637 r. Trzecią, także drewnianą świątynię, zbudowano w 1641 roku, ale i ta spłonęła podczas pożaru w 1755 r.
W roku 1766 zbudowano pierwszy kościół murowany - sposobem holenderskim z muru pruskiego. Przetrwał on do początków XX w.
Najbardziej spektakularnie, aczkolwiek niechlubnie, zapisało się Ujście w historii Polski w roku 1655. Właśnie tutaj zwołano pospolite ruszenie szlachty wielkopolskiej, kiedy do granic kraju zbliżały się nieprzyjacielskie wojska szwedzkie. W wyniku haniebnych pertraktacji i zdrady interesów narodowych 15 tys. armia polska poddała się. Pamiętając to wydarzenie, król Jan Kazimierz, w roku 1662, nadał miastu przywilej powołujący do życia "Bractwo Strzeleckie Tarczowe" nazwane później "Bractwem Kurkowym".
Wiek XIX był dla Ujścia czasem ważnych inwestycji. W 1809 r. założona została huta szkła, która dzisiaj jest największym zakładem pracy w gminie (zatrudniającym 350 osób), a zarazem wiodącym producentem butelek w Polsce.
W roku 1890 proboszczem ujskiej parafii został ks. Franciszek Renkawitz. Jego staraniem na przykościelnym wzniesieniu rozpoczęto budowę Kalwarii, która po kilkunastu latach stała się wizytówką miasta.

Ujska Kalwaria
Kalwaria w Ujściu powstała w latach 1893-1908. W tym okresie przy kalwaryjskich dróżkach stanęło 14 kaplic stacji Drogi Krzyżowej, a ponadto 3 inne kaplice i szereg mniejszych obiektów oraz Belle Vue, budowla przypominająca zamek i stanowiąca jednocześnie doskonały punkt widokowy na okolicę oraz miejsce pamiątkarsko- gastronomiczne dla pielgrzymów i turystów odwiedzających tłumnie Kalwarię. Budynek Belle Vue, jako jedyny dotrwał do naszych czasów i od 1966 r. służy jako kaplica Grobu Pańskiego.
Kalwaria z tego okresu była niezwykle imponującym i wyjątkowym kompleksem obiektów sakralnych. Niektóre kaplice miały do 8 m wysokości. Niemal każda została zbudowana w innym stylu architektonicznym. We wnętrzu znajdowały się naturalnej wielkości figury, z których trzy zachowały się do dzisiaj. Pierwotna Kalwaria w Ujściu przetrwała do 1942 r. Od tego roku do końca okupacji, na rozkaz hitlerowców, dokonano zaplanowanego burzenia. Okazałe kaplice zniknęły z powierzchni ziemi, ale Kalwaria nie zniknęła z ludzkiej pamięci i ludzkich serc. Pomysł odbudowania pojawił się w pierwszych miesięcach po wojnie. Przez długie lata odbudowie nie sprzyjał panujący w Polsce system społeczno-polityczny. Mimo to - metodą faktów dokonanych - bez zgody władz świeckich, udało się w 1946 r. ustawić na miejscu dawnych kaplic drewniane krzyże, a w 1976 r. 14 stacji Drogi Krzyżowej w formie figuralnej.
Nadszedł rok 1989. U progu transformacji ustrojowej w Polsce, myśli wielu biegły do czasów świetności Kalwarii, kiedy to wyjątkowe w Wielkopolsce miejsce podczas uroczystości religijnych (zwłaszcza odpustu odprawianego zawsze w pierwszą niedzielę lipca) ściągało do miasteczka tysiące pielgrzymów. Wreszcie z inicjatywy władz samorządowych rozpoczęła się odbudowa ujskiej Kalwarii. W latach 1998-2000 na Kalwarii w Ujściu stanęły 4 nowe budowle - kaplice Stacji II, I, X i XIII.
W czerwcu 2002 r. na dziedzińcu kościoła parafialnego u stóp Kalwarii ustawiona została tymczasowo mierząca 5 m wysokości figura Chrystusa Zmartwychwstałego. Figura ta stanie w przyszłości na prawie 20 m iglicy przy kaplicy 14 stacji. W styczniu br. ukończono fundamenty obu budowli, które ustawione na szczycie Kalwarii i odpowiednio oświetlone, staną się widocznym z daleka symbolem tego niezwykłego miejsca.
Kalwaria w Ujściu - Sanktuarium Przenajdroższej Krwi Chrystusa - usytuowana jest na stromym zboczu moreny czołowej, znajdującej się przy kościele parafialnym w bezpośredniej bliskości drogi krajowej nr 11 (Poznań-Piła).

Kościół parafialny
Początek XX wieku okazał się końcem kościoła zbudowanego w r. 1766. Nową, okazałą świątynię, która służy wiernym do dnia dzisiejszego wybudowano w latach 1905 - 1906, również dzięki staraniom ks. proboszcza Renkawitza.
Nowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja zbudowany został w stylu neobarokowym i jest okazałą budowlą o powierzchni 723 m2. Fasadę kościoła tworzą trzy portale i dwie 40-metrowe wieże. Pomiędzy nimi znajduje się wyrzeźbiona z piaskowca figura św. Mikołaja. Obraz patrona stanowi też najważniejszy element wysokiego ołtarza głównego świątyni. Harmonizują z nim dwa duże okna witrażowe przedstawiające św. Ottona i św. Stanisława Biskupa. W kościele znajdują się też 4 ołtarze boczne (Matki Boskiej Różańcowej, św. Anny, św. Franciszka oraz Serca Jezusowgo).
Poza kościołem w Ujściu na terenie parafii znajdują się inne kaplice w Nowej Wsi Ujskiej (rozbudowana w 1988 r.) i w Mirosławiu (rozbudowana w 1987 r.)oraz okazała nowa (ukończona w 2002 r.) kaplica w Nietuszkowie. Wśród wielu prac prowadzonych przez parafię, warto odnotować uporządkowanie w latach 1983 – 1984 cmentarza w Ujściu w tym budowę schodów łączących jego trzy poziomy.

Dzień dzisiejszy parafii Proboszczem parafii jest od 1982 r. ks. prałat Marian Kozłowski (dziekan chodzieski w latach 1984 -1999). W pracy duszpasterskiej pomagają mu: ks. Krzysztof Szydłowski i ks. Marek Szymanowicz. Księża wikariusze wraz z grupą 5 katechetów nauczają religii w gimnazjum oraz w trzech szkołach podstawowych na terenie parafii. Przy parafii działają liczne grupy i stowarzyszenia katolickie. Do najważniejszych należy zaliczyć: Akcję Katolicką, Parafialny Zespół Caritas, Krąg Biblijny i Dziecięce Koło Misyjne. W parafii działa Rada Duszpasterska i Rada Ekonomiczna. Systematyczna praca prowadzona jest także z grupą 30 ministrantów.
Z końcem 2004 r., staraniem ks. proboszcza, władz samorządowych oraz Parafialnego Zespołu Caritas, na bazie wyremontowanego i zmodernizowanego Domu Katolickiego utworzone zostały Warsztaty Terapii Zajęciowej dla osób niepełnosprawnych oraz Centrum Aktywności dla niepełnosprawnych dzieci. ANDRZEJ WIEDERA

Polecamy