piątek, 20 stycznia 2017 r.

Florian Stablewski

Był inicjatorem prężnie rozwijającego się w Wielkopolsce katolickiego ruchu społecznego. Powoływał nowe stowarzyszenia kościelne, wspierał już istniejące i wszystkie zachęcał do aktywnego działania. On również założył „Przewodnik Katolicki”, który pod koniec XIX wieku wywierał ogromny wpływ na świadomość religijną, społeczną i narodową Polaków. Nie dziwi, że współcześni nazywali go „arcybiskupem socyalnym”.

 

Florian Stablewski urodził się we Wschowie, jako dziecko mieszkał w Dusznie pod Trzemesznem. Tam też ukończył gimnazjum. Po maturze wstąpił do poznańskiego seminarium duchownego, by później kontynuować naukę w Monachium i w Gnieźnie. W 1866 roku przyjął święcenia kapłańskie. Jako wikariusz pracował w Wielichowie, Tarnowie Podgórnym i w Śremie. Aktywny na polu społecznym założył Kasę Oszczędnościowo-Pożyczkową i opiekował się Towarzystwem Przemysłowym. W 1873 roku objął probostwo we Wrześni i posługiwał tam przez kolejnych 19 lat. Działał nie tylko na polu duszpasterskim, ale także politycznym. W 1876 roku został wybrany do sejmu pruskiego, gdzie wielokrotnie przeciwstawiał się germanizacji językowej, dowodząc, że nauka katechezy w języku niemieckim nie służy przekazywaniu religijnych i moralnych wartości.

 

Nominacja na arcybiskupa gnieźnieńskie i poznańskiego była dla wszystkich, także dla samego zainteresowanego, sporym zaskoczeniem. Z powodów politycznych nie miał on wielkich szans na osiągnięcie tak wysokich godności. Jego nazwisko nie figurowało też na przygotowanej przez obie kapituły liście kandydatów, którą zresztą rząd pruski odrzucił. Dlaczego więc został wybrany? W dużej mierze dzięki uporowi Stolicy Apostolskiej, naciskowi opinii publicznej oraz staraniu polskich przywódców polityki „pojednania”. Nie bez znaczenia była też postawa samego zainteresowanego, który wzywał do obrony interesów narodowych w granicach lojalności wobec monarchii pruskiej. Stablewski odbył ingres do katedry gnieźnieńskiej 17 stycznia 1892 roku. Trzy dni później uroczystość odbyła w Poznaniu. Jego działalność duszpasterska skupiła się na trzech ważnych obszarach: kościelnym, społecznym i narodowym. Szczególną troską Arcybiskupa, zwłaszcza u początku jego rządów, była niedostateczna liczba kapłanów. Chcą przeciwdziałać dalszemu spadkowi wybudował nowy gmach seminarium w Poznaniu, zmodernizował istniejący w Gnieźnie i we wspomnianych miastach oraz Ostrowie Wielkopolskim założył konwikty gimnazjalne. Wprowadził też nowy model studiów seminaryjnych mający przygotować kapłanów do zadań pastoralnych w duchu encykliki Leona XIII Rerum novarum, będącej reakcją Kościoła na rosnące wpływy ruchów socjalistycznych i komunistycznych wśród katolickich robotników.

 

Mając świadomość ogromnego oddziaływania prasy abp Stablewski powołał do życia w 1895 roku „Przewodnik Katolicki,”, który wkrótce sprzedawał się w nakładzie 70 tysięcy egzemplarzy. Wykupił też upadającą drukarnię „Kuryera Poznańskiego”, która przyjęła nazwę Drukarni i Księgarni św. Wojciecha i zaczęła prężnie działać pod kierownictwem ks. Piotra Wawrzyniaka. W nawale pracy duszpasterskiej, którą w ostatnich latach życia przystopowała nieco choroba serca, nie zaniedbał abp Stablewski także frontu budowlano-remontowego. Za jego rządów wybudowano na terenie archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej 18 kościołów. Wiele świątyń rozbudowano i odnowiono. Gruntowny remont przeszły obie katedry. Gnieźnieńska zyskała ponadto dobrze znane i bardzo charakterystyczne figury będące uosobieniem czterech stanów społecznych i dźwigające na swoich barakach srebrną trumnę z relikwiami św. Wojciecha. Odlano je na 900-lecie śmierci biskupa-męczennika, które to wydarzenie przyciągnęło do Gniezna pątników ze wszystkich zaborów, dowodząc, że św. Wojciech jest patronem wszystkich Polaków.

 

Abp Florian Stablewski sprawował urząd arcybiskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego 15 lat. Przez cały ten czas starał się sprostać oczekiwaniom, jakie miały wobec niego władze pruskie, społeczeństwo polskie i Stolica Apostolska. Można powiedzieć, że jego położenie było tragiczne, bowiem oczekiwania te wzajemnie się wykluczały. Dla Polaków Stablewski był za mało polski, dla zaborcy za mało niemiecki, dla Stolicy Apostolskiej za mało neutralny. Stablewski nie chcą zaogniać sytuacji unikał naruszania pruskiej racji stanu i akcentowania wątków niepodległościowych, zawsze jednak akcentował prawo Polaków do pielęgnowania narodowej tożsamości. Zmarł 24 listopada 1906 roku w Poznaniu w wieku 65 lat. Jego ciało złożono w krypcie kaplicy Najświętszego Serca Pana Jezusa, którą kilka lat wcześniej polecił odnowić.

 

 

Bernadeta Kruszyk
,,Słownik biograficzny arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski” – ks. K. Śmigiel
Fotografia pochodzi z książki P. Mrozowskiego „Poczet Arcybiskupów Gnieźnieńskich Prymasów Polski”

 

Polecamy