Dyspensa od małżeństwa ważnie zawartego a niedopełnionego

Małżeństwo zawarte domaga się dopełnienia poprzez współżycie cielesne małżonków. Stanowi ono wyraz jedności małżonków i najpełniej wyraża ich wzajemną miłość. W duchu wiary, należy przyjąć, że jest ono możliwe tylko i wyłącznie w małżeństwie. Wbrew istniejącej mentalności, trzeba podkreślić, że współżycie cielesne nie jest wartością samą w sobie i nie może być pojmowane jako chęć zaspokojenia swojego popędu. Poza małżeństwem, współżycie staje się czymś oderwanym od swej istoty i jest w konsekwencji grzechem ciężkim.

Może zdarzyć się sytuacja, że małżonkowie po zawarciu swojego małżeństwa nie dopełnili go, czyli nie współżyli seksualnie. Kościół postrzega takie małżeństwo jako zawarte ważnie, ale niedopełnione. W takim przypadku jest możliwe rozwiązanie węzła małżeńskiego, poprzez dyspensę od takiego małżeństwa. Mogą o nią prosić obaj małżonkowie albo jeden z nich, nawet wbrew woli drugiego. Do uzyskania niniejszej dyspensy wymaga się wskazania słusznej przyczyny. Dyspensa skutkuje, tak samo, jak w przypadku wyroku stwierdzającego nieważność małżeństwa, możliwością zawarcia małżeństwa sakramentalnego.

W celu uzyskania niniejszej dyspensy, należy złożyć prośbę do Biskupa Rzymu, czyli do Papieża za pośrednictwem Biskupa Diecezjalnego swojego zamieszkania. W treści prośby należy wskazać, że po zawarciu małżeństwa, nie zostało ono dopełnione przez współżycie seksualne, z jakiej przyczyny nie nastąpiło współżycie oraz jaka przyczyna skłania małżonka do tego, że prosi o taką dyspensę.

To, że małżeństwo nie zostało dopełnione, może świadczyć także o tym, że małżeństwo nie zostało zawarte ważnie, czyli że w ogóle nie powstało. Prawo kanoniczne wśród wielu przeszkód powodujących nieważność małżeństwa wskazuje m.in. na impotencję (czyli niezdolność do odbycia aktu cielesnego) oraz niezdolność z przyczyn natury psychicznej do podjęcia obowiązków małżeńskich. W związku z tym, wydaje się, że o dyspensę od małżeństwa zawartego ważnie, a niedopełnionego, można by prosić, gdyby braku współżycia nie usprawiedliwiała ani impotencja, ani niezdolność z powodów natury psychicznej. Gdyby współżycie nie miało miejsca z którejś z tych racji, korzystniej byłoby prosić Trybunał kościelny o proces o nieważność małżeństwa, niż Biskupa Rzymu o dyspensę.

W przypadku ubiegania się o dyspensę od małżeństwa ważnie zawartego, a niedopełnionego, po wpłynięciu prośby, jeśli ta okaże się zasadna, Biskup Diecezjalny zarządza przeprowadzenie postępowania dowodowego. Na etapie diecezji gromadzi się tylko prawem wymagane dowody. Po zakończeniu niniejszego postępowania, Biskup Diecezjalny i prowadzący postępowanie dowodowe załączają swoje opinie i przekazuje sprawę do Stolicy Apostolskiej. Tylko ona jest kompetentna do rozpoznania faktu niedopełnienia małżeństwa. Dyspensy udziela natomiast sam Biskup Rzymu, wydając reskrypt.