Proces o nieważność małżeństwa
Sens procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa
Zrozumienie sensu procesu o nieważność małżeństwa, wymaga najpierw zrozumienia tego, czym jest katolickie małżeństwo. Ta na pozór oczywista prawda, może nie być do końca jasna dla osób, które decydują się na zawarcie małżeństwa. Małżeństwo – w najgłębszym sensie – nie jest bowiem umową miedzy samymi małżonkami odnośnie do ich wspólnego, przyszłego życia. Polega ono na przyjęciu do życia małżonków wizji, jaką ma sam Pan Bóg odnośnie do tej wyjątkowej, międzyludzkiej wspólnoty. Każde konkretne małżeństwo jest zaakceptowaniem i odzwierciedleniem wizji Bożej. Ta wizja została odczytana przez Kościół, który interpretuje wolę Pana Boga wyrażoną w Piśmie Świętym.
Katechizm Kościoła Katolickiego w numerze 1603 uczy, że: „Przymierze małżeńskie, przez które mężczyzna i kobieta tworzą ze sobą wspólnotę całego życia, skierowaną ze swej natury na dobro małżonków oraz do zrodzenia i wychowania potomstwa, zostało między ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godności sakramentu”.
Kościół pośród istotnych elementów małżeństwa wylicza trzy przymioty i dwa cele. Istotnymi przymiotami są: jedność, nierozerwalność, sakramentalność. Istotnymi celami natomiast: dobro samych małżonków, zrodzenie i wychowanie potomstwa. Tylko te osoby, które w momencie zawierania małżeństwa, akceptują i są zdolne do podjęcia wszystkich tych elementów, zawierają małżeństwo sakramentalne. Takie małżeństwo jest ważnie zawarte i nierozerwalne. Jak więc wynika z powyższego, miarodajny dla nauczania Kościoła i tym samym dla Trybunału kościelnego jest tylko sam moment zawarcia małżeństwa. Jeśli w tym momencie małżonkowie zgodzili się na wizję małżeństwa kościelnego i byli zdolni do jego podjęcia w swoim życiu, to ich małżeństwo powstało i wiąże ich w sumieniu i przed Bogiem.
Może zdarzyć się jednak sytuacja, w której ktoś z małżonków podczas zawierania małżeństwa, odrzuca któryś z istotnych elementów małżeństwa albo nie jest obiektywnie zdolny do podjęcia któregoś z nich (np. z racji na nieprawidłowo ukształtowaną osobowość). W takim przypadku zawiera małżeństwo nieważnie, czyli nie zawiera go w ogóle. Takie małżeństwo jest przedmiotem zainteresowania Trybunału kościelnego. Ten, w drodze procesu sądowego, stwierdza nieważność małżeństwa, czyli to, że nic się nie dokonało.
Trybunał zatem nie unieważnia małżeństwa, ponieważ taki proces sugerowałby, że małżeństwo przez jakiś czas od jego zawarcia było jeszcze ważne, a potem straciło swoją ważność. Podobna myśl usprawiedliwiałaby ewentualny rozwód, co jest niezgodne (według przedstawionego wyżej) z nauczaniem Kościoła.
Prawo do zaskarżenia małżeństwa posiadają małżonkowie (jeden z nich albo obydwoje). Strona prosząca o proces, zostaje ukonstytuowana jako strona powodowa, natomiast druga strona małżeństwa nazywa się stroną pozwaną. W niektórych sytuacjach małżeństwo może zaskarżyć rzecznik sprawiedliwości.
W celu rozpoczęcia procesu o nieważność małżeństwa należy zredagować skargę powodową, dołączając także wymagane dokumenty. Skargę z dokumentami należy skierować do Trybunału kościelnego diecezji, na terenie której małżeństwo zostało zawarte bądź diecezji miejsca zamieszkania strony pozwanej. Po uzyskaniu odpowiedniej zgody jest możliwe, aby proces poprowadził Trybunał miejsca zamieszkania strony powodowej lub Trybunał diecezji, na terenie której trzeba będzie zbierać dowody (co w przypadku małżeństw należy rozumieć jako Trybunał diecezji zamieszkania świadków). W celu poprawnego zredagowania skargi powodowej warto zapoznać się z instrukcją jej przygotowania.
Drukuj